“Làm nhà cho bố mẹ ở quê, liệu có nên làm rộng để con cháu về ở thoải mái, hay làm gọn để ông bà sinh hoạt cho đỡ mệt?” Đằng sau câu hỏi ấy là một sự giằng co rất quen thuộc: mong muốn đủ đầy cho những ngày sum họp, nhưng cũng sợ rằng phần lớn thời gian ngôi nhà trở nên trống trải và khó sử dụng với người lớn tuổi.
Nhu cầu thực tế
Nhà ở quê hầu hết đều có hai nhịp sống: ông bà ở thường xuyên và con cháu chỉ trở về vào cuối tuần. Nhịp sống của hai người già luôn chậm với những bữa cơm nhỏ gọn, những khoảng cách di chuyển ngắn, những khoảng yên lặng rõ ràng. Nhịp sống của các gia đình con cháu hoạt náo, ồn ào hơn, không gian được sử dụng cần biên độ rộng hơn, sân vườn trở thành trung tâm của các hoạt động chung.
Thiết kế cho những ngôi nhà như vậy đòi hỏi một cách nghĩ đa chiều hơn. Không phải làm sao để ngôi nhà lúc nào cũng sẵn sàng cho trạng thái đông đúc, mà là để nó vừa đủ khi chỉ có hai người, và mở ra tự nhiên khi nhiều thế hệ cùng trở về.
Khi không gian cần “thu nhỏ” cho đời sống thường ngày
Với người lớn tuổi, một ngôi nhà quá rộng thường mang lại cảm giác mệt mỏi nhiều hơn là thoải mái. Khoảng cách di chuyển dài, không gian bị chia nhỏ quá mức, hoặc những khu vực ít sử dụng dễ trở thành vùng trống lạnh lẽo trong sinh hoạt hàng ngày.
Trong tư duy thiết kế, điều quan trọng là tạo ra một vùng sinh hoạt cốt lõi: phòng khách, gian thờ, bếp ăn và phòng ngủ chính được tổ chức gần nhau, vận hành như một căn hộ khép kín. Ở đó, mọi hoạt động thường nhật diễn ra gọn gàng, dễ kiểm soát, không cần phải mở toàn bộ ngôi nhà mỗi ngày.
Như Thankful Nest, Mộc Xinh chia khối kiến trúc thanh ba phân khu bên trong một khối thống nhất. Khối đầu tiên cũng là khối hạt nhân được thiết kế bao gồm sân vườn trước, phòng khách, bếp + ăn, phòng thờ, phòng ngủ, vệ sinh cho ông bà. Vừa dễ tiếp cận với đường chính vừa đầy đủ chức năng cần thiết cho sinh hoạt.
Khi không gian cần “mở rộng” cho những ngày sum họp
Cuối tuần là một trạng thái hoàn toàn khác. Con cháu trở về, nhu cầu riêng tư tăng lên, đồng thời nhu cầu kết nối cũng mạnh hơn bao giờ hết. Không gian ngủ, vốn là phần dự trữ, bắt đầu được kích hoạt. Sân vườn, hiên nhà, bếp ngoài trời trở thành nơi mọi người tụ họp, ăn uống, vận động và trò chuyện.
Trong Thankful Nest tiếp nối khối nhà đầu tiên là khối các khối mở rộng. Lớp thứ nhất là các phòng ngủ bao gồm cả các phòng ngủ riêng và phòng ngủ dorm có giường tầng. Đáp ứng cho các gia đình trở về riêng lẻ hoặc cả khi các gia đình đồng loạt trở về.
Lớp mở rộng thứ hai là khối sân vườn, sân BBQ và sân chơi Pickleball. Các hoạt động tập thể được thực hiện tại đây và giữ không gian yên tĩnh tuyệt đối cho ông bà ở phía trước.
Như thế, một thiết kế tốt không khiến việc mở rộng này trở nên gượng ép. Các phòng ngủ được bố trí liên tục, dễ tiếp cận, không xâm lấn khu sinh hoạt cốt lõi của ông bà. Những khoảng chung ngoài trời được đặt ở vị trí thuận lợi, để sinh hoạt đông người diễn ra tự nhiên mà không làm xáo trộn phần ở thường xuyên.
Thiết kế cho hai nhịp sống khác nhau thực chất là một bài toán về sự thấu hiểu. Hiểu cách con người ở trong nhà theo thời gian, hiểu những lúc cần thu lại để giữ sự yên tĩnh, và những lúc cần mở ra để đón nhận sự sum họp, bền bỉ để đồng hành cùng gia đình qua nhiều giai đoạn sống khác nhau.
